ТУУГИЙ

 Зун Монголдоо 1 сар амарчихаад ирхэд нэлээн л юм боллоо. Гэр орон, ээж, ах дүү, найз нартайгаа уулзаад сайхан байлгүй яахав.

 Тэр идэж уусан наргиж цэнгэсэн бол яахав түр зуурын таашаал, сайхан алжаалаа тайлж байгаа юм.

 Сайны хажуугаар саар гэгчээр олон хүний дунд орвол заавал нэгэнтэй муудаж, нэрвтэх асуудал гарч ирэх бололтой.

 Зүгээр гарцаар гарч явтал зогсож байсан машин ухас хийгээд хөл дайрчих шахлаа. Уур хүрээд хашгирсан чинь 40 орчим насны авгай нохой хуцаж байна гэж тоосон шинжгүй цаашаа хараад яваад өгч байгаан. Нэг хэсэгтээ л нэрвтүүлээд хаячихаж байгаан, дургүй хүрсэндээ чулуу атгаад явдаг юмуу гэж ч бодогдох шиг. Цонхыг нь хага цохихгүй юу, дахиж гарцан дээр хүн дайрахгүй болтол нь хашраагаад.

 АТМ ороод мөнгө авах гээл нэг хүний ард зогсож байтал, гаднаас нэг ганган хүүхэн орж ирээл нөгөө хүнийг бараг мөнгөө авч амжаагүй байхад нь дайраад л орлоо. Би бүр гайхаад энд уул нь оочирлож байгаа юмсан гэсэн чинь нэг эргэж хялам хийснээ тоосон ч шинж алга. Ийм хүмүүсийг яалтай билээ.

 Бас нэг жишээ, найзтайгаа орой нэг газар ороод хоол идчих санаатай, тэгсэн нэг баагий 3 машин тавих газар хөндөлдүүлээд паркалчихаж. Машинаа тавьж болдоггүйээ, дотогшоо орлоо. Гадаа хэн буруу паркалчихваа, засаад тавчихгүй юу гэж хэллээ. Тоож байгаа ч хүн алга, нөгөө хүн нь нохойноос дор болчихсон нь харагдаж байгаан. Аргаа бараад хэдэн ширээгээр нь очиж асуулаа. Тэгсэн нэг гадаад нөхөртэй 2 жоохон хүүхэдтэй хүүхэн байнаа. Үнэндээ л хэлэх үг олдохгүй Чи нутагтаа байсан бол машинаа ингэж тавихгүй дээ л гэж хэлсэн. Монгол гэхээр яаж ч болдог яадгаа алдчихсан газар юмуу? Өөрсдөө ийм байхаар харийхан хүртэл дээрэлхэх юм байна л даа.

 За тэгээд айхтар түгжрээтэй замаар 3, 4 эгнээ болж явсаар байгаад арай гэж зуслан дээрээ очлоо. Том хашаатай болхоор халгаатай хүн амьтнаас хол сайхан амарч байнаа. Хэд хоноод усанд явдаг хүн болоод доошоо худаг явлаа. Хүүхэд байхаасаа л 20-д жил ус авсан газар, одоо бохирдоод уух аргагүй болж. За яахав ээждээ ядаж юм угаах усыг нь дөхүүлээд өгье гээд л гэрийхэнтэйгээ очлоо. Тэгсэн яах ийхийн зуургүй л манай нохойруу 3 нохой дайрдагийн байна. Би гартаа тааралдсан чулуугаа бариад л тэрүүгээр чинь нөгөө хүүхэд нохойн шуугиан болоод явчваа. Арай гэж салгаад байж байтал нэг өмдөө чирсэн бацаан, манай нохойруу чулуу шидвэл ална шүү гэнээ. Цаана нь аав ах нар нь юмуу хэдэн хар царайтай баагийнууд ярзайтал инээгээл сууж байхын. Гэр бүлээрээ явж байсан болхоор арай л зодоон цохиондоо тулсангүй. Тэгсэн буцах замд хүүхдүүд хэлж байнаа, эд нар худаг хаяалж буучихаад энүүгээр ирсэн хүүхдүүдийг нохойгоо туулгаж айлгадгийн гэж байна. Миний гэнэт гэдэн хөдлөөд тэнэг хүмүүстэй өөрсдийх нь хэлээр яръя гэж бодоод шоучин дүүгээ хэдэн найз нараа дагуулаад хүрээд ир гээд утас цохчихлоо. 

 Цагийн дараа таван архайсан залуу хүрээд ирлээ. Ах зүгээр айлыг нь зааж өгөөд дүү нар учрыг нь ол гээд явуулсан. Тэр хавийн бацаанууд дагаастай, очоод өөрсдийх нь хэлээр нэлээн сайн ярьсан юм шиг байна лээ, нэг нь гэрийхээ үүдээр ороод хаагуур гарсан нь мэдэгдэхгүй алга болсон гэсэн. хэхэ

 Тэрнээс хойш худаг дээр 2, 3 очсон нохой битгий хэл хүний бараа ч байхгүй. Ийм хэл яриа зарим ухамсаргүй хүмүүст сайн үйлчилдэг юм байна гэсэн ойлголттой ирсэн дээ.

 Дараа жил явахдаа нэг цахилгаан бороохой авч явъя гэж бодоод байгаа, тоглоомчгүй, хүн шиг яриад болохгүй бол ПАД.

 Магадгүй хүмүүст өөр санаа оноо байж болох юм. Гэхдээ дутагдлын хажуугаар дуугуй өнгөрдөг нь арай л ихсээд байгаа юм шиг. Дор бүрээ шүүмжлээд хэлээд явчихвал иймэрхүү хүмүүсийг давраахгүй л байх.

 Ялангуяа залуучууд маань зөв юман дээр дугарч, шаардлага тавьж байх хэрэгтэй байна шүү.

 Хүн хүнээ хүндлэхээ байж, өөрийгөө ч хүндлэхээ умартаж. Дунд сургуульд хэрэгтэй хэрэггүй хичээлээр дарамталж байхаар ёс суртахууны, нийгмийн хандлагтай хичээл ормоор юм. Хүүхдийг багаас нь төлөвшүүлж, зөв хүмүүжилтэй иргэн болгох тал дээр ажиллах хэрэгтэй байна даа.